Help! Ons fosfor raakt op.

De laatste jaren wordt veel gesproken over de beschikbaarheid van fosfor. Fosfor is één van de belangrijkste meststoffen. Daarnaast wordt het net als water ook steeds schaarser. In Figuur 1 is dat schematisch weergegeven. Vaak denken we in termen van waterschaarste. Maar meststoffen zijn net zo belangrijk. Op dit moment is het zo dat Nederland het enige land met een fosfaat overschot is. Europa heeft verder weinig winbare fosfor. In Nederland is het Nutriënt Platform opgericht dat zich met name inzet voor de fosfaatkringloop. Als gevolg van de schaarste zullen prijzen naar verwachting stijgen. Raakt de fosfor op? Is deze zorg terecht en wat kunnen we eraan doen?
 

Figuur 1: Peak phosphorus ‘Hubbert’ curve, indicating that production will eventually reach a maximum, after which it will decline (source: Cordell, Drangert and White, 2009)

Naast beschikbaarheid van fosfor is het aantal fosfaatmijnen wereldwijd beperkt. Wereldwijd gezien wordt het overgrote deel van alle fosfaat gewonnen in slechts drie mijnen. Deze zijn afkomstig uit Marokko, China en Jordanië. Dit is weergegeven in Figuur 2.

 
Figuur 2: Global phosphorus reserves as reported in 2008. Remaining reserves are highly geographically concentrated and are under the control of only a handful of countries. Note: units are in phosphate rock, not P. Data: Jasinski ((2009).

Fosfaat als meststof
Fosfaat is één van de meest belangrijke meststoffen. Fosfaat wordt gebruikt in de wortelvorming, het fotosynthese proces bij het produceren van suikers in de plant. Het speelt een belangrijke rol bij de ademhaling en assimilatie van de plant (assimilatie is het maken van voeding door de plant met behulp van licht ). Bij een fosfor gebrek zal de groei daadwerkelijk achterblijven. Onderstaand is dat schematisch weergegeven:

Figuur 3: Fosfaat gebrek (-P) is zichtbaar aan de plantgroei.

Maatregelen
Maar als fosfor zo belangrijk is, de beschikbaarheid en de winbaarheid beperkt is, wat kunnen we er dan aan doen om in de toekomst ook nog te beschikken over fosfor? Maatregelen kunnen op macro, maar ook op microniveau genomen worden.

Macro economische maatregelen
Elk land zou eigenlijk een fosfaatbalans op moeten stellen. Goedkope meststoffen zijn verleden tijd. Wij vroegen het aan de voormalig voorzitter van het Nutriënt Platform, het huidige tweede kamerlid in Nederland Eric Smaling: “de tuinbouwsector zou goed moeten kijken wat op het moment de inputs en outputs van fosfor in hun (sub)sectoren zijn. Op basis van zo’n balans kun je zien waar de verliezen zitten en kun je ook kijken hoever en tegen welke kosten je die kunt verminderen. Europa heeft weinig winbare fosfor en zal dus moeten recyclen. Er zijn drie typen reststromen: landbouwafval, afval uit de voeding- en genotmiddelenindustrie (incl. over-de-datum producten) en rioolwaterzuiveringsslib.” Smaling vervolgt: “Je zou die drie naast elkaar moeten zetten om te kijken hoe je zo efficiënt mogelijk fosfor binnen productie systeem kunt houden. Of het recyclen van bijvoorbeeld doorgedraaide tomaten dan opweegt tegen het terugwinnen van fosfor uit de waterzuivering is een aardige studiecase.”

Micro economische maatregelen
Deze maatregelen kunnen in principe op dit moment al worden genomen:

1. De eerste maatregel is van grondgebonden naar grond ongebonden teeltwijze. Dit is een grote stap en geeft een groot rendement. Hiermee kan fors bespaard worden op meststoffen.
2. De volgende stap is hergebruiken van drainwater met de daarin opgenomen meststoffen. Door het water bijvoorbeeld met UV licht te ontsmetten kan het hergebruikt worden. Het mooie van UVc licht is dat het efficiënt is en dat de samenstelling van het water niet wordt beinvloed. Meststoffen kunnen worden hergebruikt. Ontsmettingsapparatuur is hierbij binnen 2 jaar terugverdiend! Zo snel gaat dat.

 
Figuur 4: Voorbeeld van gesloten kringloop. Een HortiMaX FertiMiX wordt hier gebruikt voor het  toevoegen van meststoffen, de HortiMaX Vitalite wordt gebruikt om het water te ontsmetten.

3. Geven wat de plant nodig heeft door het preciezer regelen en sturen van meststoffen. De ontwikkelingen van sensoren en regelingen staan niet stil. Tot op heden wordt meestal op EC geregeld. Er zijn ook nieuwe mogelijkheden om meststoffen beter de doseren. Daardoor kan een ophoping in het systeem voorkomen worden en kan water langer gerecycled worden. Een voorbeeld van zo’n situatie is opgenomen in Figuur 5.

Conclusie
De piek van onze fosfor productie komt eraan. In een wereld met een toenemende bevolking waarin de vraag ook nog eens toeneemt is, is zorgvuldig gebruik geboden. Macro economisch moet de fosfaat balans worden bijgehouden. Micro economisch kunnen we nu al maatregelen nemen. Het opvangen van water, het ontsmetten en hergebruik van water en fosfaat behoort nu al tot de mogelijkheden. En vaak met een hele hoge return on investment.

 

Over de auteur
Ir. Michiel Suurmond
Productmanager Water & voeding
Telefoon: 00 31 15 362 03 00
Email: msuurmond@hortimax.com
www.hortimax.com

Upcoming events

BEURZEN

2018

SIVAL 
16-18 januari
Angers, France

IPM Essen
23-26 januari
Essen, Germany

Fruit Logistica
7-9 februari
Berlin, Germany

HortiContact
20-22 februari
Gorinchem, The Netherlands

GreenTech
12-14 juni
Amsterdam RAI, The Netherlands